اضطراب امتحان اغلب دانش آموزان در ايام امتحانات چنان دچار اضطراب، تشويش، نگراني و هيجانات ناخوشايند ميشوند كه برخي از آنان مبتلا به حالت تهوع، تپش قلب،بياشتهايي و بيخوابي و معده درد و ... ميشوند اضطراب امتحان حاصل از چيست؟ ترسهاي محيطي، فشارهاي رواني منفي و ضعف خود پنداري دربارهي استعداد وتوانايي يادگيري اوست كه موجب عدم تمركز، آشفتگيهاي ذهني، ارزيابي غلط، واكنشهاي ناخوشايند جسماني و افت تحصيلي او ميشود كه معمولاً اين اضطراب بين سنين 11-10سالگي، يعني زماني كه فرد در مقطع ابتدايي است آغاز ميشود و با بالا رفتن مقطع، اضطراب افزايش مييابد.
عوارض اضطراب: اضطراب باعث ترشح بيشتر غده آدر نالين ميشود و ايجاد تپش قلب، سفتي عضلات تنگي نفس، تعريق زياد، خارش و سوزش در انگشتان و ... ميشود. عوامل به وجود آورنده اضطراب امتحان: سه عامل اصلي در بروز اضطراب امتحان در دانش آموزان موثرند: 1-عوامل فردي: مانند توقع بيش از اندازه از توان خود، ضعف اعتماد به نفس، كم بودن انگيزهي موفقيت، تفكر منفي دربارهِ تواناييها و استعدادهاي خود، احساس رقابت بيش از اندازه و ... 2-عوامل خانوادگي: مانند سخت گيريهاي بيش از اندازه عدم حمايت و تشويق كودكان، وجود والدين مضطرب و پريشان با ايجاد رقابتهاي غير منطقي بين فرزندان خانواده تهديدهاي بيمورد والدين، اختلافات والدين به خصوص در روزهاي امتحان و ... 3-عوامل مدرسهاي: انتظارات بالاي آموزگاران، محيط نامناسب امتحان، مقررات خشك و رسمي جلسات امتحان، ايجاد رقابتهاي ناسالم و ... روشهاي كاهش اضطراب امتحان توسط والدين و مربيان به منظور كاستن از شدت نگراني و اضطراب امتحان در فرزندان نكات زير را به آنها گوشزد نمايند: الف-وقت خود را تنظيم كنند، يك برنامه ريزي خوب و قابل اجرا باعث يادگيري بهتر ميشود و يادگيري بهتر باعث كاهش و از بين رفتن اضطراب امتحان ميشود. ب-با مطالعهي صحيح و به موقع اعتماد به نفس را بالا برده تا با اطمينان بيشتري به سوالات پاسخ دهند. ج-مطالعه مستمر از ابتداي سال داشته باشند و نه پر خوانيهاي شب امتحان د-آگاهي و استفاده از روشهاي آرامشدهي و آرام سازي در كاهش اضطراب و مثبت انديشي درباره خود و توان هنري خود . عوامل موثر در كاهش اضطراب امتحان: الف-مطالعهي موثر: چنانچه دانش آموزي با روشهاي مطالعه آشنا باشد، ميتواند به راحتي مطالب درسي را مطالعه كند، خوب به خاطر بسپارد و هر زماني كه نياز داشت، مطالب آموخته شده را به ياد آورد. جهت ايجاد انگيزه نياز است پيش مطالعه داشته باشد. جهت تمركز حواس در هنگام مطالعه براي خود از مطالب خوانده شده سوال درآورد ضمن مطالعه متن كتاب نكات مهم را علامت بزند، زير آنها را خط بكشد و يا يادداشت نمايد و خلاصه نويسي كند و با نوشتن كلمات كليدي يادآوري را راحتتر انجام دهد و تفكر و تمركز عميق بر مطالب مورد مطالعه داشته باشد و با مرور و باز بيني و دوباره خواني سبب تثبيت و طبقهبندي مطالب گردد با گذراندن اين مراحل باعث كاهش اضطراب امتحان ميگردد. ب-عوامل محيطي مزاحم: مكانهاي پر سر و صدا، عدم (نور كافي براي مطالعه 75-60وات ميباشد كه از سمت مخالف به روي دست فرد بتابد )، گرماي نامناسب و فضاي نامناسب، ... همه موارد باعث حواس پرتيهاي ناخود آگاه در فرد ميشود پ)اقدامات پيشگيرانه اضطراب امتحان توسط والدين با برخي اقدامات ساده جلوي اضطراب فرزندانمان را بگيريد نگران بودن هيچ كمكي به وي نميكند. به فررندتان بگوييد چشم اندازي روشن از آينده در ذهنش تجسم كند به او يادآوري كنيد كه آيندهاش ارتباطي با چگونه امتحان دادن او ندارد او امتحانات و آزمونهاي ديگري هم در پيش رو دارد خيلي از دانش آموزان از يك يا دو درسي نمره نميآورند، ولي بعد از تلاش مجدد ميتوانند به موفقيتهاي چشم گيري برسند. موقعيت و عملكرد فرزندتان را در گرو نمره امتحاني قرار ندهيد، چون فقط امتحان و نمره نشانگر ميزان يادگيري او نيست بلكه موقعيت او بستگي به مطالعه و تلاش براي يادگيري بيشتر دارد. به جاي مضطرب شدن، خودش را موفق ببيند مدام به خود بگويد «من امتحاناتم را به خوبي خواهم داد » نسبت به خواب، خوراك و آرامش رواني فرزند خود در روزهاي امتحان محتاط و دقيق باشيد دقت داشته باشيد كه شب قبل از امتحان به موقع بخوابد و صبح، صبحانهاي كافي و مناسب بخورند تصور نكنيد اگر شب قبل از امتحان تا صبح بيدار بمانند مطالب در حافظهشان بهتر جايگزين ميشود اين كار تنها موجب عدم تمركز و خواب آلودگي آنها در سر جلسه امتحان ميشود. قبل از امتحان با ايجاد و برقراري آرامش منزل و ارتباط بين اعضاي خانواده، موجب آرامش فكري فرزندتان شويد. -پرخواني تا لحظات آخر، تنها اضطراب و تشويش نوجوان را زيادتر ميكند. -در هنگام امتحان دادن، قبل از پاسخگويي به سوالها توصيه كنيد چند لحظه صبر كند و سپس شروع نمايد. -در هنگام پاسخگويي از سادهترين پرسشها شروع كند، زيرا بتدريج كه مينويسد، اعتماد به نفس بيشتري پيدا ميكند. براي نوشتن پاسخها، ابتدا نكات مهم آن را يادداشت كند سپس به توضيح آن بپردازد اين كار از بيهدفي و سرگرداني و تكرار مطالب جلوگيري ميكند -چنانچه در حين امتحان دچار تشويش و نگراتي شد، ارزشهاي كاهش اضطراب استفاده نمايد يك روش ساده و قابل اجرا اين است كه برگه امتحان را برگرداند، چشمها را ببندد نفس عميق كشيده، بعد از شمارش1 تا عدد 10، آهسته نفسش را رها كند . روش ديگر: با خود بگويد «من بعداً ميتوانم مضطرب شوم اما الان بايد امتحان دهم. »و يا مدام جملات دلگرم كننده به خودش بگويد و تفكرات مثبت را جايگزين تفكرات منفي كند مانند: در صورت فراموشي پاسخ با آرامش به خود بگويد من ميتوانم جواب را بنويسم كمي وقت لازم است تا يادم بيايد و.... يا كمي حواسش را پرت كند مثلاً قدري به آنچه در اطرافش ميگذرد، توجه كند. -كمك و دلگرم نمودن والدين در هنگام امتحانات باعث افزايش اعتماد به نفس در فرزندان ميشود خواست و انتظارات خارج از توان فرزندانتان نداشته باشيد. -والدين سعي نكنند هميشه درباره امتحان دادن صحبت كنند و فرزندان را از آن نترسانند. -يادآوري به فرزندان در رابطه با اينكه موفقيتهايي نيز در امتحانات گذشته داشتهاند پس باز هم ميتوانند مانند سابق موفق باشند. -ياد آوري به فرزندان خود كه شب امتحان زمان يادگيري نيست، بلكه داشتن مطالعه مستمر و درست و برنامه ريزي صحيح مرور به موقع و به جا باعث يادگيري بهتر و در نتيجه استرس و اضطراب كمتر ميشود در خاتمه ياد آور ميشويم كه: با توجه به اينكه در نظام آموزش و پرورش كشورمان ارزشيابي نمرهها ملاك ميباشد و سرنوشت چند ساله دانش آموزان فقط در نصف روز رقم ميخورد (كنكور) هر قدر دانش آموزي در طي سالها زحمت كشيده و درس خوانده باشد، در صورتي كه در ساعات آزمون، شرايط مناسبي نداشته باشد و به هر دليلي نتوانند از پس سوالات برآيند، زحمات فوق به هدر ميرود و همين موضوع باعث بروز اختلالات شديد روحي و رواني در آنها ميشود به جز نظام ارزشيابي كه همواره با ايجاد استرس و اضطرابي كه در بر دارد سبب مشكلات روحي براي دانش آموزان ميشوند و فهم مطالب درسي را كاهش ميدهند، عواملي همچون تأكيد خانوادهها بر نمره 20، ايجاد ترس و دلهره بيجا از سوي خانواده به منظور كسب نمرات بالاتر و تاكيد بيشتر از حد آنها درباره ترس خواندن و ترس از مردودي جزء عوامل هستند كه بر اضطراب دانش آموزان ميافزايد و سبب بروز انواع مشكلات روحي و رواني در آنها ميشود بنابر اين بهتر است سيستم آموزشي كشور به جاي تأكيد بر محفوظات دانش آموزان، به سمت يادگيري هدايت شود تا به اين ترتيب از استرس و اضطرابهاي بيجا و افت تحصيلي جلوگيري به عمل آيد و با جايگزين كردن ارزشيابي توصيفي بجاي ارزشيابي نمرهاي موفقيت دانش آموزان را در امر يادگيري افزايش دهيم. زهره زماني (گنابادی)مشاور دبيرستان مهريه ناحيه 7مشهد
یادداشت های بازدیدکنندگان 2 نظر : (2 یادداشت منتشر شده - 0 نظر در صف انتشار - 0 نظر غیرقابل انتشار)
1# - نویسنده: مهمان در تاریخ ۱۳۸۸-۰۲-۲۰ ساعت ۰۲:۲۶:۲۴