در اين دوران بود كه برداشت خاص شيعه از قرآن و سنّت با دقتي عالمانه، تبيين و تدوين شد و احاديث و روايات فراواني گردآوري شدند. در واقع، قرآن و سنت از اين دوران بود كه به عنوان وجه تمايز تشيع با ساير مذاهب اسلامي، بيان و اختلافات شيعه با اهل سنت تبديل به يك نظام حقوقي مستقل شد. بديهي است كه نقش امام صادق(ع) در اين عرصه، نقشي بي‌بديل و يگانه است و مذهب شيعه با تلاش‌هاي عالمانه و سترگ ايشان بود كه آرا و مناسك و شعائر ويژه خود را پيدا كرد و هويت خاصي يافت.

يكي از بزرگ‌ترين اقدامات امام جعفر صادق(ع) ايجاد نظام نقابت بود تا علماي شيعه، بي نياز از حاكمان وقت، به تربيت كادرهاي علمي قدرتمند بپردازند و از نظر اداره امور وابسته كسي جز مؤمنان متعهد نباشند و بتوانند به عنوان يك قدرت معنوي هدايتگر و مستقل، در بزنگاه‌هاي تاريخي، نقش تعيين‌كننده خود را ايفا كنند كه كردند و اگر نبود اين استقلال از قدرتمندان و صاحبان زر و زور، چنين حركت‌هايي، از جمله انقلاب اسلامي ممكن نمي‌شد.

در طول تاريخ اسلام، ائمه(ع)، پيوسته مترصد فرصتي بودند تا با بيان حقايق اسلام به نشر آن و گسترش روح معنوي در جوامع، به رسالت ديني و تاريخي خويش عمل كنند اما زمانه چنين فرصتي را براي آنان فراهم نمي‌ساخت. در اواخر دوران امام محمد باقر(ع) بود كه بني اميه و بني عباس به جان هم افتادند و فرصتي براي نشر دين فراهم شد. بني عباس مخالفت آشكاري با ائمه(ع) نداشتند و لذا امام صادق(ع) فرصت را غنيمت شمردند و يك كار عظيم فرهنگي را براي احياي تفكر شيعي آغاز كردند و در رشته‌هاي مختلف علمي، ‌ديني، اخلاقي، قرآني، عرفاني و... شاگردان بلندمرتبه‌اي را تربيت كردند كه هر يك منشأ بركات و خيرات فراوان شدند. امام صادق(ع) در نشر تعاليم اسلامي وتربيت بزرگان علم و دين، بر مؤثرترين شيوه‌هاي روان‌شناختي تكيه مي‌كردند و مي‌فرمودند:

«به شيعيان من بگوييد طوري با مخالفين برخورد كنند كه آنان به دليل علم و حسن خلق شيعيان به اين مذهب جذب شوند.»

روش‌هاي عالمانه در فرهنگ اصيل اسلامي، كه تمامي عرصه‌هاي زندگي دنيوي و اخروي بشر را در بر مي‌گيرد، پيوسته در كردار، گفتار و پندار شيعيان راستين امام صادق(ع) جلوه‌گر و مهم‌ترين عامل گسترش و مقبوليت مذهب تشيع در ادوار تاريخ بوده است. هرگاه شيعيان از اين آموزه‌ها غفلت ورزيده و به مكاتب ديگر روي آورده‌اند، سرانجام به ناكجاآبادهاي بي‌شناسنامه‌اي رسيده و عِرض خود برده‌اند و زحمت خود و ديگران داشته‌اند. بديهي است كه در دوران ما نيز براي رسيدن به آرامش و رفاه مادي و زندگي منسجم و با سر و سامان دنيوي و رستگاري اخروي، راهي و چاره‌اي جز شناخت دقيق مكتب سراپا تعقل، دقت، تفكر، علم، معنويت و عاري از هرگونه پيرايه‌هاي مادي و خرافه مكتب جعفري نيست، مكتبي كه همچون بسياري از داشته‌هاي گران‌سنگي كه بي‌زحمت و رايگان در اختيار ما نهاده شد، از آن غفلت كرديم و آشفتگي‌هاي فردي و اجتماعي بي‌شمار ما تاواني است كه براي اين غفلت‌ها پرداخته‌ايم و همچنان هم.

مكتب امام صادق(ع) به تمامي مبتني است بر تفكر، استدلال و تعقل و لذا عاري از هر نوع تحكم غيرمنطقي و خشونت است.

امام صادق(ع)، اين شخصيت جامع و يگانه، با انديشه‌اي ژرف و متقن، در زمان حيات خويش، بهترين زمينه‌هاي ممكن را براي نشر دانش و ارتقاي آگاهي مسلمانان فراهم آوردند و سنگري محكم را در برابر حاميان تفكرات الحادي ايجاد كردند. شيعيان نيز هرگاه از شيوه‌هاي عالمانه ايشان پيروي كردند، گامي به جلو برداشتند و هرگاه براي درك مباحث علمي و هنري و اجتماعي و... خود، تبديل به مصرف‌كنندگان بي‌اعتراض مكاتب ديگر شدند، رو به انحطاط رفتند

نام/ پست الکترونیک (اختیاری)  
کد ضد روبات. لطفا عدد مقابل را وارد نمایید: گوش دادن به کد